ဂ်ာနယ္လစ္နဲ႔ က်င့္၀တ္(၄) စတုတၳမ႑ိဳင္ဂ်ာနယ္လစ္ဇင္

Written by ေဇ၀င္းေနာင္

Sunday, 01 July 2012 11:09  Eleven Media မွကူးယူေဖာ္ျပသည္။

ၿဗိတိန္ေအာက္လႊတ္ေတာ္ရႇိ သတင္းေထာက္မ်ားအတြက္ ထားရႇိေပးေသာ Press Gallery (ပံုတြင္အေပၚေထာင့္စြန္း နံရပ္ကပ္လ်က္ရႇိေသာ ခံုတန္း) စာနယ္ဇင္းေတြဟာ စတုတၳမ႑ိဳင္ဆိုတဲ့ စကားကို ကြၽန္ေတာ္တုိ႔ ေျပာေျပာေနေပမဲ့ ဒီစကားဘယ္တုန္းကတည္းက စသံုးခဲ့တယ္ဆုိတဲ့အေၾကာင္း သိပ္မေျပာျဖစ္ၾကပါဘူး။ သမုိင္းပညာရႇင္၊ ကဗ်ာ ဆရာ၊ ႏုိင္ငံေရးသမား ေသာမတ္စ္မတ္ေကာေလး(၁၈၀၀- ၁၈၅၉) ေျပာခဲ့ရာကေန ဒီစတုတၳမ႑ိဳင္ဆိုတဲ့ စကားလံုး စတင္ထင္ရႇားလာတယ္လို႔ ဆိုၾကပါတယ္။ ၿဗိတိသွ် ပါလီမန္ထဲက (press gallery) ကို စတုတၳမ႑ိဳင္ (Fourth Estate) လို႔ တင္စား သံုးႏႈန္းခဲ့တာပါ။ အေစာဆံုး သံုးခဲ့တာကေတာ့ အိုင္ယာလန္သား ၿဗိတိသွ်လႊတ္ေတာ္အမတ္ အက္ဒ္မန္ဘာ့ခ္ (၁၇၂၉-၁၇၉၇) ျဖစ္တယ္လို႔လည္း ဆိုၾကပါတယ္။ အဲဒီတုန္းက ၿဗိတိသွ်မႇာ သတ္မႇတ္ၾကတဲ့ မ႑ိဳင္သံုးရပ္က သူေကာင္းမ်ဳိး (noble) ၊ဘုန္းေတာ္ႀကီး (clergy) ၊နဲ႔ အရပ္သား (common) ဆိုၿပီးေတာ့ပါ။ အဲဒီသံုးရပ္ကို လႊတ္ေတာ္ထဲမႇာ ကိုယ္စားျပဳတဲ့ Lords temporal ၊ Lord Spitural နဲ႔ Commons ကို မ႑ိဳင္သံုးရပ္လုိ႔ အဲဒီ ေခတ္အခါက သံုးႏႈန္းခဲ့ၾကတာေၾကာင့္ ဒီလူေတြနဲ႔ ဒီလူေတြရဲ႕ လုပ္ရပ္ကို ေစာင့္ၾကည့္ေထာက္ျပတဲ့  စာနယ္ဇင္းေတြကို ဂုဏ္တင္သံုးႏႈန္းခဲ့ၾကတာပါ။ ဒီဘက္ေခတ္မႇာေတာ့  တရားစီရင္ေရး၊ ဥပေဒျပဳေရး၊ အုပ္ခ်ဳပ္ေရး မ႑ိဳင္သံုးရပ္ကိုေစာင့္ၾကည့္တဲ့ စတုတၳမ႑ိဳင္အျဖစ္ သံုး လာၾကတာပါ။ ဒီမ႑ိဳင္သံုးရပ္ကုိ ေစာင့္ၾကည့္ေထာက္ျပ ေ၀ဖန္ရတာဟာလည္း ဂ်ာနယ္လစ္ေတြရဲ႕ အဓိက လုပ္ေဆာင္သင့္တဲ့ က်င့္၀တ္ႏႈန္းစံတစ္ခုပါပဲ။ ဒီလိုမီဒီယာ၊ စာနယ္ဇင္းေတြကို စတုတၳမ႑ိဳင္အျဖစ္ သံုးႏႈန္းတာဟာ လြတ္လပ္တဲ့စာနယ္ဇင္း၊ လြတ္လပ္တဲ့ မီဒီယာဆိုတဲ့ အယူအဆနဲ႔လည္း ဆက္စပ္ပါတယ္။ လြတ္လပ္တဲ့ စာနယ္ဇင္းေလာကရႇိမႈဆိုတာက ဒီမိုကေရစီစနစ္အတြက္ အဓိကက်တဲ့ တန္ဖိုးတစ္ခုပါ။ အစိုးရ ထိန္းခ်ဳပ္ထားတဲ့ ၀ါဒျဖန္႔ခ်ိေရး မီဒီယာမ်ားကသာ မီဒီယာေလာကို လံုး၀ထိန္းခ်ဳပ္ထားတာကေတာ့ အာဏာရႇင္စနစ္ရဲ႕ လကၡဏာတစ္ခုပါ။ မီဒီယာေတြမႇာရႇိအပ္တဲ့ က်င့္၀တ္ကေတာ့ 'လူထုရဲ့ သိခြင့္' ကို ေစာင့္ေရႇာက္ေပးရမဲ့ တာ၀န္ပါ။ အစိုးရဘာလုပ္ေနသလဲ၊ အာဏာပိုင္ေတြ၊ တာ၀န္ရႇိသူေတြ ဘာလုပ္ေနသလဲ၊ အဲဒါေတြဟာ ကိုယ့္အတြက္က အက်ဳိးရႇိမရႇိ၊ အက်ဳိး ယုတ္ မယုတ္ဆိုတာ လူထုမႇာ သိခြင့္ရႇိပါတယ္  . . . ဒီမိုကေရစီ အားေကာင္းဖို႔၊ အုပ္ခ်ဳပ္မႈေကာင္းရႇိဖုိ႔၊ လူသားဘ၀ ဖြံ႔ၿဖိဳးဖို႔ဆိုရာမႇာ လြတ္လပ္တဲ့ မီဒီယာရဲ႕ အခန္းက႑ကဘာလဲ။ လြတ္လပ္စြာ ထုတ္ေဖာ္ခြင့္၊ ေတြးေတာခြင့္၊ ယံုၾကည္ခြင့္တုိ႔ရဖို႔ ေဆာင္ရြက္ရာမႇာ၊ အစိုးရရဲ့ ႏုိင္ငံသားအားလံုး အေပၚတာ၀န္ယူမႈနဲ႔ ပြင့္လင္းျမင္သာမႈရႇိဖုိ႔ရာမႇာ  ေႏႇာင္ႀကိဳးကင္းတဲ့ လြတ္လပ္တဲ့ မီဒီယာတည္ရႇိမႈဟာ အေရးပါတဲ့အခ်က္လို႔ ဆိုၾကပါတယ္။ လြတ္လပ္တဲ့ စာနယ္ဇင္းဖြံ႔ၿဖိဳးမႈနဲ႔ ဒီမိုကေရစီျဖစ္ထြန္းမႈဆိုတာဟာ အျပန္အလႇန္ မီႇတည္ေနတယ္ဆိုတဲ့ အယူအဆရႇိပါတယ္။ အဲဒီအယူအဆနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ ဟားဗတ္တကၠသိုလ္ကထုတ္တဲ့ ႏိုင္ငံေရး သိပၸံပညာရႇင္ Pipa Norris  ရဲ႕ Driving Democracy ဆိုတဲ့ စာအုပ္မႇာ ေဖာ္ျပထားခဲ့တာ ရႇိပါတယ္။  စာနယ္ဇင္းဖြံ႔ၿဖိဳးမႈ၊ မီဒီယာဖြံ႔ၿဖိဳးမႈနဲ႔ ဒီမိုကေရစီျဖစ္ထြန္းမႈကို အဆင့္ႏႇစ္ဆင့္ ခြဲျပထားတာပါ။ ပထမအဆင့္မႇာ အာဏာရႇင္ဆန္ဆန္ အုပ္ခ်ဳပ္မႈကေန အေစာပိုင္း အသြင္ကူးေျပာင္းရာမႇာ မီဒီယာေတြကို အစိုးရက ခ်ဳပ္ကိုင္ထားရာကေန ပုဂၢလိကေတြကို ဖြင့္ ေပးမယ္၊ ဆင္ဆာျဖတ္ေတာက္မႈေတြနဲ႔ သတင္းအခ်က္အလက္ေတြကို အစိုးရက ခ်ဳပ္ကိုင္ ထားမႈေတြကို ေလ်ာ့ခ်ေပးရပါတယ္။ အဲဒီအခါမႇာ လူထုက အယူအဆေတြ၊ အျမင္ေတြ၊ သတင္းအခ်က္အလက္ေတြကို အမ်ဳိးစံုလင္တဲ့ သတင္းစာ၊ ေရဒီယို၊ ႐ုပ္သံေတြ မီဒီယာေတြအျပင္ အင္တာနက္ကပါ ထိေတြ႔ခြင့္ ရလာမယ္။ အဲဒီလိုနဲ႔ ပထမအဆင့္ မီဒီယာလစ္ဘရယ္ျပဳမႈ ေအာင္ျမင္လာတဲ့နဲ႔အမွ် ဒုတိယအဆင့္မႇာ လြတ္လပ္တဲ့ သတင္းစာ၊ ေရဒီယို၊ ႐ုပ္သံက ဂ်ာနယ္လစ္ေတြဟာ ေစာင့္ၾကည့္သူအျဖစ္နဲ႔ အက်င့္ပ်က္ျခစားမႈေတြ၊ အလြဲသံုးမႈ၊ အလြဲလုပ္မႈေတြကို ေဖာ္ ထုတ္ၿပီး ပြင့္လင္းျမင္သာၿပီးယံုၾကည္ႏုိင္တဲ့ အုပ္ခ်ဳပ္မႈမ်ဳိး ျဖစ္ေပၚလာေအာင္ ကူညီႏုိင္လာမယ္။ ဒါ့အျပင္ အမ်ားျပည္သူရဲ႕ အျမင္ကို ထင္ဟပ္ေပးျခင္းအားျဖင့္၊ မတူကြဲျပားတဲ့ အျမင္ေတြကို ေဖာ္ျပေပးႏုိင္ျခင္းအားျဖင့္ မူ၀ါဒေရးရာ ခ်မႇတ္မႈအတြက္ အက်ဳိးရႇိေစမယ္ဆိုတဲ့ အယူအဆပါ။ လြတ္လပ္တဲ့ လူ႔အဖြဲ႔အစည္းအတြက္ လြတ္လပ္တဲ့ေစ်းကြက္၊ ဂ်ာနယ္လစ္ဇင္နဲ႔ ဒီမုိကေရစီဟာ အျပန္အလႇန္ မီႇတည္ေနတဲ့ သံုးပြင့္ဆုိင္ အင္စတီက်ဴးရႇင္းေတြျဖစ္တယ္လို႔ ပူလစ္ဇာဆုရ ဂ်ာနယ္လစ္ ဂြၽန္ဂ်ဳိးဆက္အိုနီးလ္(၁၈၈၉-၁၉၅၃)က ေျပာခဲ့ပါတယ္။ ႏိုင္ငံသားေတြ ဒီမို ကေရစီက်က်၊ တာ၀န္ယူမႈရႇိရႇိ တုံ႔ျပန္ႏုိင္ဖို႔အတြက္ စံုလင္တဲ့ အျမင္ေတြ၊ အယူအဆေတြနဲ႔ သတင္းအခ်က္အလက္ေတြေပးႏုိင္တဲ့ လြတ္လပ္တဲ့ စာနယ္ဇင္းရႇိဖုိ႔လည္း လိုတယ္လုိ႔ ဆိုခဲ့ပါတယ္။ ေနာက္တစ္ခ်က္က အသံမဲ့တုိ႔ရဲ႕အသံ (voice of voiceless) ကို စာနယ္ဇင္းေတြ၊ မီဒီယာေတြက ထုတ္ေဖာ္ေပးႏုိင္တာပါ။ တစ္ခါတရံမႇာ ေမ့ေလ်ာ့ခံေနရသူေတြရဲ႕၊ သူတုိ႔ကိုယ္တုိင္ မထုတ္ေဖာ္ႏုိင္သူေတြရဲ႕ အသံကို ကိုယ္စားထုတ္ေဖာ္ေပးရတဲ့ အလုပ္ကို လုပ္ၾကရပါတယ္။ လြတ္လပ္စြာ ေရးသားထုတ္ေဖာ္ခြင့္ဆိုတာ ႏိုင္ငံတစ္ႏုိင္ငံရဲ႕ ႏိုင္ငံေရး က်န္းမာသန္စြမ္းမႈအတြက္ သာမကဘဲ လူသားရဲ႕ အသိၪာဏ္ပညာနဲ႔ သိပၸံနည္းက် တုိးတက္ဖြံ႔ၿဖိဳးမႈအတြက္ပါ လိုအပ္တဲ့ကိစၥပါ။ အဲဒီအတြက္ မီဒီယာေတြမႇာရႇိအပ္တဲ့ က်င့္၀တ္ကေတာ့ 'လူထုရဲ႕သိခြင့္' ကို ေစာင့္ေရႇာက္ေပးရမဲ့ တာ၀န္ပါ။ အစိုးရ ဘာလုပ္ေနသလဲ၊ အာဏာပိုင္ေတြ၊ တာ၀န္ရႇိသူေတြ ဘာလုပ္ေနသလဲ၊ အဲဒါေတြဟာကိုယ့္အတြက္ ကအက်ဳိးရႇိမရႇိ၊ အက်ဳိးယုတ္မယုတ္ဆိုတာ လူထုမႇာ သိခြင့္ရႇိပါတယ္။ အဲဒီသိခြင့္ရႇိမႈကို ေစာင့္ေရႇာက္ေပးရမဲ့ တာ၀န္ကေတာ့ စတုတၳမ႑ိဳင္  အျဖစ္ရပ္တည္ရတဲ့ မီဒီယာမ်ား၊ စာနယ္ဇင္းမ်ားရဲ႕ သာမန္သတင္း တင္ဆက္မႈမ်ားအျပင္ ထပ္ေပါင္းရႇိေနတဲ့ တာ၀န္ပါပဲ။ စာနယ္ဇင္းနဲ႔ မီဒီယာမ်ားက စတုတၳမ႑ိဳင္တာ၀န္ကို ထမ္းေဆာင္ရာမႇာ အာဏာပိုင္မ်ားနဲ႔ မီဒီယာမ်ားမႇာ မၾကာခဏဆိုသလိုပဲ အက်ိတ္အခဲေတြ ျဖစ္တတ္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ဒါဟာ ဒီမိုကေရစီႏိုင္ငံတစ္ခုမႇာဆိုရင္ ေရႇာင္လႊဲလုိ႔ မရႏိုင္သလို အမ်ားစုဟာ လိုလားအပ္တဲ့အရာပဲလို႔ ေလ့ လာသူေတြက ဆိုၾကပါတယ္။ အဲဒီလိုနဲ႔ပဲ တည့္လုိက္ၾက၊ သတ္လိုက္ၾကရင္းနဲ႔ လမ္းမႇန္ေပၚေရာက္ေအာင္ ေလွ်ာက္ခဲ့ၾကရတယ္ဆိုတာ ဒီမုိကေရစီ ဖြံ႔ၿဖိဳးၿပီး ႏုိင္ငံေတြက သက္ေသျပခဲ့ၿပီးပါၿပီ။ Ref; 1.Ethics for Journalist by Richard Keeble 2,DRIVING DEMOCRACY by Pippa Norris 3.Journalism,A Very Short Introduction by Ian Hargreaves